بیومتان اوکراین: امنیت انرژی و کربن‌زدایی اروپا از مزرعه تا شبکه گاز

در سال ۲۰۲۵ اوکراین برای نخستین بار بیومتان را به اتحادیه اروپا صادر کرد و این گام، فرصت تازه‌ای را برای استفاده از گازی با انتشار کم فراهم می‌آورد. با وجود بزرگ‌ترین اراضی کشاورزی اروپا (۳۳ میلیون هکتار)، اوکراین پتانسیل تبدیل به یکی از پیشروان تولید بیومتان در قاره را دارد و می‌تواند هم مصرف داخلی و هم صادرات به اروپا را از طریق زیرساخت‌های گازی موجود تقویت کند. بیومتان به شبکه گازی مشابه گاز طبیعی متصل است اما تولید آن به‌طور عمده غیرمتمرکز است که در برابر اختلال‌های متمرکز آسیب‌پذیرتر نیست و می‌تواند برای تولید برق و حرارت محلی به کار رود.

اوکراین از مزیت‌های ساختاری مهمی برخوردار است: ۳۳ میلیون هکتار زمین کشاورزی، دسترسی به خوراک‌های پسماند کشاورزی و فراورده‌های صنعتی، و پتانسیل تولید بیوگاز و بیومتان تقریباً ۱۱.۶bcme در سال. شبکه گازی داخلی گسترده این کشور با اتصال به لهستان، مجارستان، اسلواکی و رومانی و ذخایر گازی زیرزمینی با ظرفیت حدود ۳۱ bcm، زیرساخت مناسبی برای گسترش بیومتان فراهم می‌کند. تاکنون ۸۵ واحد بیوگازی با ظرفیت ۱۴۰ مگاوات فعال بوده‌اند و تولید بیوگاز در محدوده ۲۶۰–۳۰۰ میلیون مترمکعب در سال است. نخستین کارخانه بیومتان در سال ۲۰۲۳ به شبکه تزریق شد و تا مارس ۲۰۲۶، هفت کارخانه بیومتان با ظرفیت ۱۱۱ میلیون مترمکعب در سال فعال‌اند که حدود ۰.۵ درصد مصرف گاز کشور را تشکیل می‌دهند؛ همچنین پیش‌بینی می‌شود پنج نیروگاه جدید با ظرفیت ۲۰ میلیون مترمکعب در سال در سال ۲۰۲۶ به بهره‌برداری برسند.

بازار اتحادیه اروپا تقاضای زیادی دارد، به‌ویژه در آلمان، و سیگنال‌های قیمتی جذابی برای تولیدکنندگان اوکراینی ایجاد می‌کند. برآوردها نشان می‌دهد تولید بیومتان اوکراین با قیمت حدود ۸۰۰–۹۰۰ یورو برای هر هزار مترمکعب سودآور است در مقابل هزینه تولید حدود ۶۵۰ یورو/هزار مترمکعب و قیمت گاز داخلی حدود ۳۸۲ یورو/هزار مترمکعب پیش از آغاز درگیری‌های خاورمیانه. برخی بازارهای اتحادیه اروپا تا ۱٬۰۰۰ یورو/هزار مترمکعب پرداخت می‌کنند که صادرات را جذاب‌تر می‌کند. طبق نظر دَرِ انجمن بیو انرژی اوکراین (UABIO)، تقریباً نیمی از تولید آینده می‌تواند به تقاضای داخلی پاسخ دهد و مابقی صادر شود. سه توصیه سیاستی برای تسهیل توسعه بیومتان ارائه شده است: اجرای یک استراتژی بلندمدت با حاکمیت روشن، ارائه حمایت مالی هدفمند و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، و تسهیل ادغام زیرساخت و دسترسی به بازار اتحادیه اروپا. همچنین برنامه‌های ملی مانند NECP نیز اهداف ۲۰۳۰ و ۲۰۳۵ را برای بیومتان و بیوگاز مشخص کرده‌اند: ۱ bcme بیومتان تا ۲۰۳۰ و ۲.۱ bcme تا ۲۰۳۵، به اضافه افزایش بیوگاز تا ۲ bcme تا ۲۰۳۰ در کنار یک هدف بیومتان.

نکات کلیدی

• اولین صادرات بیومتان اوکراین به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ انجام شد و این کشور را به یکی از بازیگران اصلی این بازار تبدیل کرد.
• با وجود ۳۳ میلیون هکتار زمین و پتانسیل ۱۱.۶bcme، اوکراین از منظر دسترسی به خوراک و زیرساخت‌ها برای بیومتان در جایگاه بالایی در اروپا قرار دارد؛ شبکه گازی گسترده داخلی و ۳۱ bcm ذخیره‌سازی نیز_SUPPORT می‌کند.
• تا مارس ۲۰۲۶، هفت واحد بیومتان با ظرفیت ۱۱۱ میلیون مترمکعب در سال فعال بودند و پنج نیروگاه جدید با ظرفیت ۲۰ میلیون مترمکعب در سال در سال ۲۰۲۶ به بهره‌برداری می‌رسند؛ تولید بیومتان هم‌اکنون حدود ۰.۵٪ مصرف گاز را تشکیل می‌دهد.
• تقاضای قوی اروپا و سیگنال‌های قیمت مناسب می‌تواند صادرات بیومتان اوکراین را توجیه‌کند؛ REPowerEU هدف ۳۵ bcm تا ۲۰۳۰ است، اما پیش‌بینی‌های IEA نشان می‌دهد مجموع بیوگاز و بیومتان تا ۲۰۳۰ می‌تواند حدود ۲۶ bcm باشد؛ و AccelerateEU نیز بر اولویت‌ انرژی پاک تأکید کرده است.

منبع خبر: iea_org

#بیومتان_اوکراین #امنیت_انرژی #کاهش_انتشار_کربن #صادرات_بیومتان_به_اروپا #انرژی_سبز