از هرمز تا پمپ بنزین: چرا شوک‌های قیمت نفت مصرف‌کنندگان را متفاوت می‌کند

پس از آغاز جنگ در خاورمیانه، قیمت بنزین در پمپ برخی کشورها با سرعت بالا افزایش یافت و در برخی دیگر تغییر چندانی نکرد. قیمت‌های جهانی نفت خام پس از 28 فوریه به دلیل اختلالات در تنگه هرمز به بالاترین سطحی نزدیک به 150 دلار رسید و گرچه پس از آن کاهش یافت، اما همچنان بالاتر از سطح پیش از جنگ که حدود 70 دلار بود باقی مانده است.

اما افزایش قیمت‌های جهانی به‌طور یکسان به قیمت‌های مصرفی منتقل نمی‌شود و شدت این انتقال به ساختار بازار سوخت داخلی و میزان مداخله دولت بستگی دارد. در برخی اقتصادهای توسعه‌یافته قیمت‌های پمپ به‌طور تقریبی با بازارهای جهانی همراه شدند، در حالی که در برخی دیگر فاصله بیشتری وجود دارد.

در سه رویکرد اصلی در اقتصادهای پیشرفته تفاوت‌های قابل توجهی دیده می‌شود: ایالات متحده بیشترین هم‌سویی را دارد زیرا مالیات‌های بهره‌برداری کم است و هم‌سویی بین قیمت‌های wholesale و پمپ برای بنزین و دیزل به طور متوسط 97 درصد است؛ ژاپن با سیستم کنترل‌های قیمت و مداخله دولت پیوستگی کمتری دارد و هم‌سویی برای بنزین حدود 83 درصد و برای دیزل حدود 80 درصد است؛ اروپا نیز هم‌سویی حدود 90 درصد دارد و تغییرات ارزی نیز بر قیمت‌ها اثرگذار است، هرچند ساختار مالیاتی این هم‌سویی را حفظ می‌کند.

به محض شروع بحران، دولت‌ها بسته‌های پشتیبانی اضطراری برای حفاظت از مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها از شدت افزایش قیمت‌ها اجرا کردند. رویکردها در آمریکا، ژاپن و اروپا تفاوت داشت، از وجود یارانه‌های مستقیم و کاهش مالیات تا تعیین سقف قیمت‌ها و سایر سیاست‌های بازار.

نکات کلیدی

• قیمت‌های نفت پس از آغاز جنگ در خاورمیانه به طور موقت به نزدیک 150 دلار رسید و پس از آن کاهش یافت اما بالاتر از سطح پیش از جنگ باقی ماند که حدود 70 دلار بود
• رابطه بین قیمت‌های wholesale سوخت و قیمت‌های پمپ به طور ملموس در اقتصادهای توسعه‌یافته قوی‌تر از اقتصادهای در حال توسعه است
• در ایالات متحده، هم‌سویی بین قیمت‌های wholesale و پمپ برای بنزین و دیزل به طور متوسط 97 درصد است و قیمت‌های پمپ تا میانه مه حدود 50 درصد نسبت به سطح پیش از جنگ افزایش یافت
• ژاپن به دلیل سیستم کنترل قیمت‌ها، پیوند قیمت‌های داخلی با بازارهای جهانی کمتر است و در ماه می قیمت بنزین حدود 169.5 ین در هر لیتر بود، در حالی که ارزnaha موجب افزایش قیمت‌ها به واحد پولیین شده است
• اروپا با هم‌سویی حدود 90 درصد و وجود مالیات‌های نسبتاً سنگین اما با ساختار مناسب برای حفظ پیوند با قیمت‌های wholesale روبه‌رو است؛ برخی کشورها مالیات سوخت را کاهش داده‌اند و تصویب قیمت‌های مصرف‌کننده تحت تأثیر تصمیمات اقتصادی و ارزی بوده است
• دولت‌ها با اتخاذ بسته‌های اضطراری شامل یارانه‌ها، کاهش مالیات یا محدودیت قیمت، تلاش کرده‌اند مصرف‌کنندگان را در برابر فشارهای فزاینده قیمت محافظت کنند

منبع خبر: iea_org

#قیمت_نفت #شوک_قیمت_نفت #سیاست_انرژی #بازار_سوخت_جهانی #قیمت_بنزین